ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମନ୍ଦିରମାଳିନୀ ଭାରତ। ପୁରାତନ ସମୟରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମନ୍ଦିର ବିରାଜିତ। ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଭିତରୁ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରର ନିଜସ୍ୱ ଇତିହାସ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅଛି। କିଛି ମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରା ଏମିତି ଅଛି ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଦେବ। ଏପରି ଏକ ମନ୍ଦିର କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହାସନ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ମନ୍ଦିରର ନାଁ ହସନମ୍ବା ମନ୍ଦିର। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ମା’ ଆଦିଶକ୍ତି, ଯାହା ହୋୟସାଲା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ। ପ୍ରାୟ ୮ଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷକୁ କେବଳ ଥରେ ଖୋଲିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦିନ ମନ୍ଦିର ଖୋଲିଥାଏ, ସେଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଭିଡ଼ ହୁଏ। ଏହି ମନ୍ଦିର କେବଳ ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ଦୀପାବଳିରେ ଖୋଲିଥାଏ। ହସନମ୍ବା ମନ୍ଦିରକୁ ଏକ ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଆକାରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ଆଉ ଏକ ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ରାବଣର ଦଶମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରତିମା ଯାହା ବୀଣା ବଜାଇଥାଏ। ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଆପଣ ସିଦେ୍ଧଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିବେ। ଏଠାରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଶୁପଦାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ଦୀପାବଳିରେ ମନ୍ଦିର ଖୋଲିବା ମାତ୍ରେ, ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଭକ୍ତ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ଦିରରେ ଦୁଇବସ୍ତା ଚାଉଳ, ପାଣି ଏବଂ ଘିଅ ଦୀପ (ନନ୍ଦ ଦୀପମ୍) ରଖାଯାଏ। ଏହାକୁ ଫୁଲରେ ସଜାଯାଏ ଏବଂ ତା’ପରେ ବନ୍ଦ କରାଯାଏ। ମନ୍ଦିର କେବଳ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ ଖୋଲିଥାଏ। ମନ୍ଦିର ଖୋଲିବା ପରେ, ଚାଉଳ ରନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେହି ଦିନ ମଧ୍ୟ ଗରମ ରହିଥାଏ। ଏହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ନନ୍ଦ ଦୀପମ୍ ରେ ଥିବା ଘିଅ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜଳିଥାଏ। ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରିଥାଏ। ହସନମ୍ବା ମନ୍ଦିର କାହାଣୀ: ଥରେ, ସାତ ମାତା, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବାରକୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଚାମୁଣ୍ଡି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ହାସନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେଠାରେ ବାସ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି ନେଇଥିଲେ।
ମହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବୀ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ପାହାଡ଼ରେ ରହୁଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମୀ କେଞ୍ଜମ୍ମା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ବାରକୀ ଏବଂ ଚାମୁଣ୍ଡି ହୋଣ୍ଡା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ କୂଅରେ ରହୁଥିଲେ। ହସନମ୍ବା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସେହି ମାତା ଯିଏ ହସି ହସି ଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଆଦିଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଂଚାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ, ଥରେ ହସନମ୍ବାଙ୍କ ଜଣେ ଭକ୍ତ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସଂପୃକ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶାଶୁ ପ୍ରବଳ ମାଡ଼ ମାରିଥିଲେ। ଭକ୍ତ ଅନୁରୋଧ କରିବାରୁ ହସନମ୍ବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପଥରରେ ପରିଣତ କରି ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଲେ।