କେତେବେଳେ ଉତ୍କଳ ଦିବସ:
ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ ପରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଗଠନକୁ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍କଳ ଦିବସ ବା ଉତ୍କଳ ଦିବଶ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ ୧ ରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶା ବଙ୍ଗଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅଂଶ ଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ବିହାର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ଓଡିଶାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ରାଜ୍ୟ ଏହି ଦିନକୁ ଏକ ସୀମିତ ଛୁଟିଦିନ ପାଳନ କରିଥାଏ । ଏହି ଦିନଟି ଓଡିଶା ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଦିନ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମିଲାନ୍ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ।
ଓଡ଼ିଶା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ତାଙ୍କ ମାଧୁରୀ ଶାସନକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୬୧ ମସିହାରେ ମାଗଡା ରାଜା ଅଶୋକାଙ୍କ ଠାରୁ ପରାସ୍ତ ହେବା ପରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ କାଲିଙ୍ଗାର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଗଲା। ମୟୁରନ ଶାସନ ପରେ ରାଜା ଖାରବେଳଙ୍କ ଶାସନ ଓଡିଶାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଖରାଭେଲା ମାଗାଦଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ମୟୁରନ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଏବଂ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିବାରୁ ଔତିହାସିକ ମାନେ ଖାରବେଲାଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନ ରାଜନୀତିକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ।
ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ ଓଡ଼ିଶାର ଶେଷ ହିନ୍ଦୁ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ୧୫୭୬ ମସିହାରେ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ପରାଜିତ । ଠାରୁ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। କିଛି ଶହ ବର୍ଷ ପରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଜିଲ୍ଲା ଯାହାକୁ ବଙ୍ଗଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କୁହାଯାଉଥିଲା ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଗଲା ।
ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ସଂଗ୍ରାମ-
ଲୋକଙ୍କ ଜାରି ସଂଗ୍ରାମ ପରେ ଓଡିଶାର ନୂତନ ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଶେଷରେ ଏପ୍ରିଲ ୧ (April 1st) , ୧୯୩୬ ରେ ପରିଶୋଧ ହୋଇଥିଲା। ସାର୍ ଜନ ହବବାକ୍ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟପାଳ ଥିଲେ। ସେହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ନେତାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଉତ୍କଳ ଗୌରବ, ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ଉତ୍କଳ ମଣି, ଗୋପାବନ୍ଧୁ ଦାସ, ଫାକିର ମୋହନ ସେନାପତି, ପଣ୍ଡିତା ନୀଲକାନ୍ତ ଦାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ। ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଥମେ ଓଡ଼ିଶା କୁହାଯାଉଥିଲା କିନ୍ତୁ ଲୋକସଭା ଓଡ଼ିଶା ନାମରେ ନାମିତ କରିବା ପାଇଁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୧ ରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଲ୍ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ବିଲ୍ (୧୧୩ ତମ ସଂଶୋଧନ) ପାରିତ କରିଥିଲା।
ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ର ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି।